 * ҮНДЭСНИЙ ТООЦООНЫ СИСТЕМИЙН ҮЗҮҮЛЭЛТҮҮД- Эдийн засаг дахь орлого, зарлагын урсгалыг тодорхойлдог үзүүлэлтүүдийг үндэсний тооцооны системийн үзүүлэлтүүд гэнэ. Үүнд: 1. Үндэсний нийт бүтээгдэхүүн 2. Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 3. Дотоодын цэвэр бүтээгдэхүүн 4. Үндэсний орлого 5. Хувийн орлого 6. Үнийн индекс * ҮНДЭСНИЙ НИЙТ БҮТЭЭГДЭХҮҮН Тухайн улсад харьяалагдах үйлдвэр- лэлийн нөөцийг ашиглан нэг жилийн дотор үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний нийлбэр дүнг үндэсний нийт бүтээгдэхүүн /ҮНБ/ гэнэ. * ДОТООДЫН НИЙТ БҮТЭЭГДЭХҮҮН- Тухайн улсын хил хязгаар дотор нэг жилийн хугацаанд үйлдвэрлэсэн бүтээг- дэхүүн үйлчилгээний нийлбэр дүнг дотоодын нийт бүтээгдэхүүн /ДНБ/ гэнэ ДНБ=ҮНБ – ГАА + ГӨӨ /ГАА-ГӨӨ/ гадаад цэвэр шилжүүлэг гэнэ * ДНБ-ИЙГ ТООЦОХОД АНХААРАХ ЗҮЙЛС Мөнгөн өртгөөр хэмжигдэх Давхар тооцоолол орох ѐсгүй Үйлдвэрлэлийн бус хэлцлүүдийг хасах 1. Нийгмийн шилжүүлэгдэх төлбөр /тэтгэвэр, тэтгэмж/ 2. Хувийн шилжүүлэгдэх төлбөр 3. Үнэт цаасны 2 дахь зах зээлийн арилжаа 4. Дахин худалдаалалт Эцсийн болон завсрын бүтээгдэхүүнийг тогтоох * ЭЦСИЙН БОЛОН ЗАВСРЫН БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙГ ТОГТООХ Эцсийн бүтээгдэхүүн гэдэг нь: Өрх гэр, хувь хүмүүсийн хэрэгцээнд шууд зориулагддаг дахин боловсруулах шаардлагагүй бүтээгдэхүүн үйлчилгээг хэлнэ. Завсрын бүтээгдэхүүн гэдэг нь: Эцсийн хэрэгцээнд зориулагддаггүй дахин боловсруулалт хийх шаардлаггүй бүтээгдэхүүн үйлчилгээг хэлдэг. * ДНБ-ИЙГ ТООЦОХ-Тооцох аргууд -Орлогын арга -Зарлагын арга -Үйлдвэрлэлийн арга * ДНБ-ИЙГ ОРЛОГЫН АРГААР ТООЦОХДНБ=W+R+i+P+Pp+T+d W– Цалингийн орлого  R – Түрээсийн орлого  i – Зээлийн хүүгийн орлого  P – Корпорацийн ашиг /КАТ+НА+ХА/  Pp – Өмчиин орлого T– Шууд бус татварын орлого  d – Капиталын элэгдэл * ДНБ-ИЙГ ЗАРЛАГЫН АРГААР ТООЦОХ ДНБ=C+I+G+Nx  C – Хувийн хэрэглээний зардал /өрх гэр/  I – Хөрөнгө оруулалтын зардал /пүүс/  G – Засгийн газрын зардал  Nx – Цэвэр экспорт Nx=Экспорт /X/ – Импорт /M/ In=I-dd – Капиталын элэгдэл * ДОТООДЫН ЦЭВЭР БҮТЭЭГДЭХҮҮН /ДЦБ/ ДЦБ гэж тухайн жилд үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний жилийн эцсийн цэвэр дүнг хэлдэг. ДЦБ=ДНБ –d = W+R+i+P+Pp+T = C+In+G+Nx * ҮНДЭСНИЙ ОРЛОГО /ҮО/ Үндэсний орлого гэж бизнесийн үйл ажиллагаанд оролцож байгаа өрх гэр хувь хүмүүс болон бизнесийн нэгжүү- дийн бий болгосон цэвэр орлогын дүнг хэлдэг. ҮО=ДЦБ – Гадаад цэвэр шилжүүлэг * ХУВИЙН ОРЛОГО /ХО/ Хувийн орлого гэдэг нь хувь хүмүүсийн цэвэр орлогын дүнг хэлдэг ХО=ҮО-Нийгмийн даатгалын шимтгэл- Корпорацийн ашгийн татвар- Корпорацийн хуваарилагдаагүй ашиг- Шилжүүлэх төлбөр * ҮНИЙН ИНДЕКС Үнийн индекс гэдэг нь тодорхой хуга- цааны үнийн ерөнхий түвшнийг харуул- сан үзүүлэлт юм. Үнийн индексийг тооцох хэлбэрүүд  Хэрэглээний үнийн индекс  Дотоодын нийт бүтээгдэхүүний дефлятор * ХЭРЭГЛЭЭНИЙ ҮНИЙН ИНДЕКС Хэрэглээний үнийн индекс (CPI) нь хэрэглэгчийн худалдаж авсан бараа болон үйлчлүүлсэн үйлчилгээний үнийн ерөнхий өөрчлөлтийг харуулдаг харьцангуй үзүүлэлт юм. Олон улсын хөдөлмөрийн байгууллагын 1987 оны тогтоолд "ХҮИ-ийн зорилго нь хүн амаас үйлдвэрлэлийн бус зориулал- таар хэрэглэсэн бараа, үйлчилгээний үнийн ерөнхий түвшний цаг хугацааны өөрчлөлтийг судлах явдал" гэж заасан байдаг. * ХЭРЭГЛЭЭНИЙ ҮНИЙН ИНДЕКСТухайн улс өөрсдийн хэрэглээний сагс үүсгэдэг. n P Q T C СТ P Q T  PT Q  ...  PT Q C C C i iCPI   C 1 12 2 n n  i n1  С С P1 Q  PC Q  ...  PC Q C 12 C 2 n C n  P i Qi C C i 1 СТ –Тухайн оны сагсны өртөгСС – Суурь оны сагсны өртөг * ДЕФЛЯТОР Дефлятор гэж нэрлэсэн дотоодын нийт бүтээгэхүүнийг бодит дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд харьцуулсан дүнг хэлдэг. n P Q T T DEF  ДНБ N  i 1 i i ДНБ R n P Q C i T i i 1 * ДЕФЛЯТОР ДНБ N - гэдэг нь тухайн жилд үйлдвэр- лэсэн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний тухайн оны үнээр илэрхийлэгдсэн дүнг хэлдэг. ДНБ - R гэдэг нь тухайн жилд үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний суурь оны үнээр илэрхийлэгдсэн дүнг хэлдэг.[Зураг] Дараах линкээр орж үндэсний эдийн засгийн нэгдмэл үзүүлэлтийн талаарх бичлэг үзэж дүн шинжилгэ хийгээрэй. https://news.mn/r/732198/