НЭГЖ ХИЧЭЭЛИЙН ХӨТӨЛБӨР СЭДЭВ: Байршил, хөдөлгөөн АНГИ: 6 дугаар анги ЗОРИЛГО: (Хүрэх үр дүн) Тэгш өнцөгт координатын хавтгайд өгсөн координаттай цэгүүдээр хялбар дүрс байгуулах; дүрсийн тэгш хэмийн тэнхлэг (төв)-ийг таних, зурах, эргэлтийн тэгш хэмийн эрэмбийг олох, тэгш хэм, эргүүлэлт, параллель зөөлтөөр дүрсийг хувиргах, хувиргалтыг таних чадвартай болно. СУРАЛЦАХУЙН ЗОРИЛТ: ӨМНӨ ЭЗЭМШСЭН МЭДЛЭГ,ЧАДВАР ОДОО ЭЗЭМШИХ МЭДЛЭГ, ЧАДВАР • Тэгш өнцөгт коордиантын хавтгайд цэг тэмдэглэх • Тэгш хэмийн тэнхлэгийг тодорхойлох, зурах • Дүрсийг хялбар тохиолдолд тэгш хэм, параллель зөөлт, эр- гүүлэлтээр хувиргах, хувиргалтын дараах дүрийг таних • Тэгш өнцөгт координатын хавтгай дахь цэгийн координатыг унших, бичих, өгсөн координаттай цэгийг тэмдэглэх, хялбар дүрс байгуулах • Координатын эх болон тэнхлэгүүдийн хувьд өгсөн координаттай цэгтэй тэгш хэмтэй цэгийг олох • Дүрсийн тэгш хэмийн тэнхлэг (төв)-ийг таних, зурах, эргэлтийн тэгш хэмийн эрэмбэтэй дүрсийг таних • Хавтгайн цэг ба дүрсийг хувиргах: – Өгсөн шулууны хувьд тэгш хэмтэй байгуулах Өгсөн цэгийн хувьд тэгш хэмтэй байгуулах – Өгсөн цэг дээр төвтэй цагийн зүүний дагуу болон эсрэг чиглэлд , , -аар эргүүлэх – Параллель зөөлтөөр шилжүүлэх НЭГЖ ХИЧЭЭЛИЙН ЦАГ ТӨЛӨВЛӨЛТ - Бүгд 10 цаг СЭДЭВ ЦАГ ТӨЛӨВЛӨЛТ ХЭРЭГЛЭГДЭХҮҮН АРГА ЗҮЙ, СУРАХ АРГА БАРИЛ Тэгш өнцөгт координатын хавтгай 2 цаг Тэгш өнцөгт координатын хавтгайн загвар, сурах бичиг Өгсөн координаттай цэгийг тэмдэглэх, хялбар дүрсийг координатын эх, координатын тэнхлэгийн хувьд тэгш хэмтэй хувиргах, дүрсийг алгоритмийн дагуу хувиргах, нягт нямбай гүйцэтгэх арга барилд суралцана. Тэнхлэгийн тэгш хэм 2 цаг Тэгш өнцөгт координатын хавтгайн загвар, тэнхлэгийн тэгш хэмтэй дүрсүүд, сурах бичиг Төвийн тэгш хэм 2 цаг Тэгш өнцөгт координатын хавтгайн загвар, төвийн тэгш хэмтэй дүрсүүд Эргүүлэлт 1 цаг Тэгш өнцөгт координатын хавтгайн загвар, хайчилсан дүрсүүд, сурах бичиг Хайчилсан хялбар дүрсүүдийг координатын эх дээр төвтэй цагийн зүүний эсрэг болон дагуу чиглэлд 90 эргүүлэх, өгсөн чиглэлд параллелиар зөөх арга зүйг ашиглаж болно. Энэ нь хугацаа хэмнэх боломжийг олгоно. Мөн хувиргалтыг координатын хавтгай дээр зурж, байгуулах арга барилд суралцана. Параллель зөөлт 2 цаг Эргэлтийн тэгш хэмийн эрэмбэ 1 цаг Эргэлтийн тэгш хэмийн эрэмбэ нь 2, 3, 4 байх хайчилсан дүрсүүд, сурах бичиг Эргэлтийн тэгш хэмийн эрэмбийг тогтоохын тулд хайчилсан дүрсийг тэгш хэмийн төв дээр нь 360 эргүүлэн, анхны байрлалдаа ирэх хүртэл өөр дээрээ хэдэн удаа давхцаж байгааг олно. ЭЭЛЖИТ ХИЧЭЭЛИЙН ЗАГВАР: СЭДЭВ: ТЭНХЛЭГИЙН ТЭГШ ХЭМ СУРАЛЦАХУЙН ЗОРИЛТ Хавтгайн цэг ба дүрсийг өгсөн шулууны хувьд тэгш хэмтэй байгуулах, дүрсийн тэгш хэмийн тэнхлэгийг олох, зурах чадвартай болно. (80 мин) ХИЧЭЭЛИЙН ЗОРИЛГО Дүрсийн тэгш хэмийн тэнхлэгийг олох, зурах, ө_гсөн дүрсийг координатын тэнхлэгүүдийн хувьд тэгш хэмтэй байгуулах, үүссэн дүрийн оройн цэгийн координатыг олох чадвартай болно. (40 мин)___ ТҮЛХҮҮР ҮГ. _Координатын хавтгай, Ох, Оу тэнхлэг, цэгийн координат, тэгш хэмийн тэнхлэг, тэнхлэгийн тэгш хэм, параллель, перпендикуляр, дүрс, __ДҮР_ Дээрх нэр, томьёо, үг хэллэгийг сэргээн сануулах байдлаар хичээлийн явцад харилцан ярилцана. _ДҮР- _энэ үг нь шинээр орж ирж байгаа.__ Өмнөх мэдлэг (5 мин) Өмнөх ангид тэнхлэгийн тэгш хэмтэй дүрсийг таних, хялбар дүрсүүдийн тэгш хэмийн тэнхлэгийн тоог олох, өгсөн дүрсүүд тэгш хэмтэй эсэхийг мэддэг, координатын хавтгайд өгсөн координаттай цэгтэй _Ох, Оу_ тэнхлэгийн хувьд тэгш хэмтэй цэгийг олж, чаддаг болсон байна._ ӨМНӨХ МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ:1-9 хүртэлх цифрийг дөрвөлжин шугамтай цаасан дээр шрифтээр бичиж, цифр тус бүрийг тэгш хэмтэй дүрсээр илэрхийлэх даалгавар өгнө. _Багш эхний 3 дүрсийг зурж үзүүлнэ. Багш энэ даалгавраар явцын үнэлгээ хийнэ. Сурагчид зурж, дуусаад багшдаа харуулна. _ЗУРСАН ДҮРСЭЭ ТЭГШ ХЭМТЭЙ ЗУРЖ ЧАДСАН ЭСЭХЭЭ ЯАЖ МЭДЭХ ВЭ?__ гэсэн асуулт асууж, сурагчдаар дүгнүүлнэ. ___ ТӨЛӨВЛӨГӨӨ ТӨЛӨВЛӨСӨН ХУГАЦАА 35 мин Төлөвлөсөн ажлууд (Үйл ажиллагаа) АНХААРАХ ЗҮЙЛ СУРАХ АРГА БАРИЛ ЭХЛЭЛ- 5 мин (_Өмнөх мэдлэг, чадварыг бататгах_) _ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 1: __Хичээлийн эхэнд багш дараах үйл ажиллагааг явуулах явцад сурагчдын анхаарал, сонирхлыг татаж, өмнөх мэдлэг, чадварыг бататгана:___ _ТА НАР ТЭГШ ХЭМТЭЙ ЯМАР, ЯМАР ДҮРСИЙГ МЭДЭХ ВЭ? ТЭГШ ХЭМТЭЙ ГЭДГИЙГ НЬ ЯАЖ МЭДЭХ ВЭ? _гэсэн асуултаар чиглүүлж, ярилцана. Үүний дараа сэдэлжүүлэх даалгавар өгнө. _Дараах далбаа тус бүр хэдэн тэгш хэмийн тэнхлэгтэй вэ? Эдгээр далбаанууд ямар улсынх болохыг мэдэх үү?___ _ __ Швейцар Нигер Панам Шотланд___ Үүний дараа өнөөдрийн хичээлийн зорилгыг хэлж болно. ХЭРЭГЛЭГДЭХҮҮН: Шугам, харандаа -8 –оос +8 хүртэл тэмдэглэсэн координатын хавтгайн загварыг сурагч тус бүрт тараан өгнө. ӨРНӨЛ – 25 мин _(Шинэ мэдлэг, чадвар эзэмших)___ _ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 2: __Координатын хавтгайд дүрс зурж, Ох, Оу тэнхлэгийн хувьд тэгш хэмтэйгээр байгуулах Даалгавар 1_: Сурах бичгийн 7-8 дугаар бодлогыг бодуулж, өгсөн цэг ба хэрчмийг хэрхэн тэгш хэмтэйгээр байгуулах аргыг эзэмшүүлнэ. _Даалгавар 2: _A(-6,4), B(-6,7), C(-4,7) цэгүүдийг координатын хавтгайд тэмдэглэж, гурвалжин үүсгээд: а. Гурвалжныг Ох тэнхлэгийн хувьд тэгш хэмтэйгээр хувиргаж, гарсан дүрийг 1 гэж тэмдэглээрэй. б. Гурвалжныг Оу тэнхлэгийн хувьд тэгш хэмтэйгээр хувиргаж, гарсан дүрийг 2 гэж тэмдэглээрэй. в. Дээрх а ба б тохиолдол тус бүрд А цэгийн дүрийн координатыг бичээрэй. Эндээс В ба С цэгийн дүрийн координатыг шууд хэлж болох уу? Эдгээр цэгүүдийн координат нь ямар хамааралтай байна вэ? Дээрх даалгаврыг сурагчдад өгч , тэднийг ажиллах явцад _ДҮР ГЭДЭГ НЬ ТЭГШ ХЭМИЙН ХУВИРГАЛТААР ҮҮССЭН ДҮРС ЮМ_ гэсэн ойлголтыг өгнө. Үйл ажиллагааны явцад дараах асуултуудаар чиглүүлнэ: _АВС гурвалжин координатын хавтгайн хэддүгээр мөчид орших вэ? АВС гурвалжны 1 дүр координатын хавтгайн хэддүгээр мөчид орших вэ? АВС гурвалжны 2 дүр координатын хавтгайн хэддүгээр мөчид орших вэ?_ Даалгаврыг сурагч нэг бүрээр гүйцэтгүүлэх явцад зарим дэмжлэг хэрэгтэй сурагчдад тусална. _Даалгавар 3._ Мэдлэг, чадварыг бататган Сурах бичгийн 150 дугаар нүүрний 11а бодлогыг бодуулна. Харин чадварлаг сурагчдад нэмэлт даалгавар өгнө. Өгсөн А цэгийг шулууны хувьд тэгш хэмтэй байгуулах алгоритм: 1. Өгсөн цэгийг дайруулан шулуунд перпендикуляр татаж, огтлолын цэгийг тэмдэглэнэ. /М/ 2. Перпендикуляр шулуун дээр АМ = M байх цэг олно. АВС гурвалжны хувьд оройн цэг бүрийг дэс дараалан тэнхлэгийн хувьд тэгш хэмтэйгээр хувиргана. Байгуулалтыг нягт, нямбай, зөв гүйцэтгэх арга барил эзэмшүүлэх нь чухал. _НЭМЭЛТ ДААЛГАВАР:_ а. y = -1, x = 3 шулуун байгуулах б. (1,7), (-3, 7), (-3,5) цэгүүд дээр оройтой гарвалжин байгуулах в. Гурвалжныг y = -1 шулууны хувьд тэгш хэмтэй байгуулж, гарсан дүрийг 1 гэж тэмдэглэх г. Гурвалжныг x = 3 шулууны хувьд тэгш хэмтэй байгуулж, гарсан дүрийг 2 гэж тэмдэглэх д. Дүр тус бүрийн оройн цэгийн координатыг олох ТӨГСГӨЛ-5 мин _ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 3: __Хичээлийн төгсгөл хэсэгт сурагчдаар дүрсийг тэгш хэмтэйгээр хувиргах алхмуудыг томьёолуулна._ I алхам. Дүрсийн оройн цэг бүрийг тэгш хэмийн тэнхлэгийн хувьд тэгш хэмтэй хувиргаж, дүрийг тэмдэглэх II алхам. Цэг тус бүрийн дүрийг хэрчмээр холбон дүрс байгуулах III алхам. Дүрс ба үүссэн дүр нь тэгш хэмтэй байгуулагдсан эсэхийг шалгах _Дараагийн хичээлийн зорилгыг гаргах- _өгсөн дүрсийг координатын тэнхлэгүүдтэй параллель x = a, y = b шулууны хувьд тэгш хэмтэй хувиргах_ Өөрийнхөө болон нөхдийнхөө ажилд үнэлгээ өгөх Гэрийн даалгавар: _Сурах бичгийн 9-14 дүгээр бодлого__ Асуудал шийдвэрлэх 4 үе шатын II шат буюу тэгш хэмийн хувиргалт хийх алхмаа төлөвлөх нь чухал. НЭМЭЛТ МЭДЭЭЛЭЛ ЯЛГАВАРТАЙ ХАНДАХ –Хоцрогдсон сурагчдад багш, багийн гишүүд дэмжлэг, туслалцаа үзүүлнэ. ЯВЦЫН ҮНЭЛГЭЭ – Даалгавруудыг координатын хавтгайн загвар дээр байгуулж, сурагчдаар өөрсдөөр нь үнэлүүлнэ. Багш нэгтгэж, хичээлдээ дүгнэлт хийнэ. Бусад хичээлийн хөтөлбөртэй уялдуулах- Технологийн хичээл Эрүүл аюулгүй байдал- Зурж, байгуулах явцад анхаарах __ _ _ Хичээлд хэрэглэх даалгавар, түүний үр дүн гүйцэтгэл- Сурах бичиг № ҮНЭЛЭХ АРГУУД- Хичээлийн эцэст хэлэлцүүлгийн аргаар хичээлээ дүгнэж болно.__ Бусад эх сурвалж, нэмэлт хэрэглэгдэхүүн- _Таж Махалын ордны тэгш хэмт чанар___ Энэтхэгийн нийслэл Шинэ Дели хоттой зэргэлдээ орших Агро хотод дэлхийн сая сая жуулчдыг соронзон мэт татах Таж Махал цогцолбор сүндэрлэдэг. Энэ уран барилга нь олон онцлогтой баригдсаны нэг нь тэгш хэмт чанар бөгөөд ертөнцийн долоон гайхамшгийн нэг болоход тодорхой хувь нэмэр оруулсан юм. Иймд тэгш хэм нь гоо сайхан юм гэдгийг сурагчдад ойлгуулан өөр тэдний мэдэх жишээ гаргаж ярилцаарай. https://www.khanacademy.org _Видео хичээл үзүүлэх, Цахим хэрэглэгдэхүүн ашиглаж болно.___ _ ___ ХИЧЭЭЛЭЭ ҮНЭЛЭХ Хичээлийн зорилго бодитой байж чадсан уу?............................................... Сурагчид өнөөдөр юу сурсан бэ?......... Сургалтын ерөнхий уур амьсгал, байдал ямар байсан бэ? ................................................................ Ялгавартайгаар төлөвлөсөн ажлууд үр дүнтэй байж чадсан уу? ................................................................ Би цагаа барьж чадсан уу? ................................................................ Би төлөвлөгөөндөө ямар өөрчлөлт оруулсан бэ? Яагаад? ................................................................ ҮНЭЛГЭЭНИЙ ДҮГНЭЛТ: ЯМАР ХОЁР ЗҮЙЛ АМЖИЛТТАЙ БОЛСОН БЭ? (сургалтын үйл ажиллагаа, заах арга зүй) 1: 2: ЯМАР ХОЁР ЗҮЙЛ ХИЧЭЭЛИЙГ ИЛҮҮ ҮР ДҮНТЭЙ БОЛГОХ БАЙСАН БЭ? (ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА, ЗААХ АРГАТАЙ ХОЛБООТОЙ) 1: 2: ЭНЭ ХИЧЭЭЛЭЭС СУРАГЧИДТАЙ ХОЛБООТОЙ ДАРААГИЙН ХИЧЭЭЛД ХЭРЭГТЭЙ ЮУ СУРЧ АВСАН БЭ? НЭГЖ ХИЧЭЭЛИЙН ҮНЭЛГЭЭНИЙ ШАЛГУУР: /Суралцахуйн зорилтуудыг мэдлэг, ойлголт, хэрэглээ, асуудал шийдвэрлэх түвшний даалгавруудаар шалгана./ • Хувиргалтуудыг таньж, тодорхойлж буй байдал /мэдлэг, ойлголт/ • Тэнхлэгийн болон төвийн тэгш хэмтэй дүрс, эргэлтийн тэгш хэмийн эрэмбэтэй дүрсийг таньж буй байдал /хэрэглээ/ • Дүрсийг ижил төстэй шинжээр нь ангилж буй байдал / сэтгэн бодох/ • Координатын хавтгайд өгсөн координаттай цэгийг тэмдэглэж буй байдал /хэрэглээ/ • Хувиргалт хийх алхмын дагуу нягт, нямбай гүйцэтгэж буй байдал /Асуудал шийдвэрлэх, III шат/ • Дүгнэлт гаргаж буй байдал /Асуудал шийдвэрлэх, IV шат/