ХҮРЭХ ҮР ДҮН. Бүхэл коэффициенттэй алгебрийн илэрхийллийг хувиргах, хялбарчлах, тоон утгыг олох, шугаман тэгшитгэл зохиох, бодох, шалгах, үр дүнг тайлбарлах чадвартай болно. СУРАЛЦАХУЙН ЗОРИЛТ СУРАЛЦАХУЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА ХЭРЭГЛЭГДЭХҮҮН 7.5А. Алгебрийн илэрхийлэл зохиох, төсөөтэй гишүүдийг эмхэтгэх ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 1. _Үгэн илэрхийллийг алгебрийн илэрхийлэл болгон бичих_ Өмнөх ангид судалсан алгебрийн шугаман илрэхийлэл зохиох чадварыг бататгана. ЖИШЭЭ 1.Тоо санав. Санасан тоон дээр санасан тоогоо нэмээд бас нэгийг нэмжээ. Гэдэг өгүүлбэрийг гэж бичээд, түүнийгээ эмхэтгэх чадвараа бататгах. ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 2. _Алгебрийн илэрхийлэл зохиох, _төсөөтэй гишүүдийг эмхэтгэх Ахуй, амьдралд хэрэглэгддэг жишээн дээр суурилан алгебрийн илэрхийлэл зохионо.Тухайлбал, дүрсийн периметр олох, куб, ТӨП-ийн гадаргуун талбай олох гэх мэт илэрхийлэл зохиож, хялбарчлах гэх мэт. Коэффициентүүд нь бүхэл тоонууд байна. _БАГШИЙН АНХААРАХ ЗҮЙЛ.__ 6 дугаар ангид алгебрийн шугаман илэрхийлэл зохиох чадварыг бататгаад 7 дугаар ангид квадрат, куб зэрэг оролцсон илэрхийлэл зохиож, төсөөтэй гишүүдийг эмхэтгэхэд анхаарна._ Сурах бичиг: “Математик VII”, Хуудас 15 – 16, 18 - 19 7.5Б. Натурал илтгэгчтэй зэргийн чанаруудыг мэдэх, хэрэглэх 7.5В. Нэг гишүүнт ба олон гишүүнтийг таних, нэг гишүүнтүүдийг үржүүлэх, хуваах ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 1. _Натурал илтгэгчтэй зэргийн чанаруудыг мэдэх, хэрэглэх_ Ижил суурьтай зэргүүдийг үржүүлж, хуваах, зэргийг зэрэг дэвшүүлэх чанарыг авч үзнэ. ЖИШЭЭ 2. Зэрэг хэлбэрт бич. а. б. в. г. д. е. ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 2. _Нэг гишүүнт ба олон гишүүнтийг таних_ ЖИШЭЭ 3. Аль нь нэг гишүүнт, аль нь олон гишүүнт вэ? а. б. 5m в.4 г. д. е. ж. з. ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 3. _Н__эг гишүүнтүүдийг үржүүлэх, хуваах_ ЖИШЭЭ 4. Үйлдлийг гүйцэтгэ. а. б. _БАГШИЙН АНХААРАХ ЗҮЙЛ. __Энэ сэдвийг судалснаар нэг гишүүнтийг нэг гишүүнтээр үржүүлж, хувааж, олон гишүүнт, нэг гишүүнтийг ялган таньж чаддаг болно._ _Зэргийн чанаруудын үзүүлэн_ _ _ _ _ Сурах бичиг: “Математик VII”, Хуудас 17 – 18, 20__ 7.5Г. Хялбар томьёо зохиох, хэрэглэх ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 1. _Хялбар томьёо зохиох_ Excel программ ашиглан нэг нэгжийг нөгөөд шилжүүлэх томьёо зохиох_ _боломжтой.__ Үүний тулд багш өөрөө хоёр багана, тухайлбал С ба D баганыг сонгон аваад тэдгээрт тэнцүү тоон утгууд бичнэ. Гэхдээ хоёр багана дахь утгууд хялбар томьёогоор холбогдсон байх хэрэгтэй. Тэр холбоо хамаарлыг сурагчид олж томьёогоор илэрхийлнэ. ЖИШЭЭ 5. Зураг дээрх D багана дахь өгөгдлүүд С баганын харгалзах өгөгдлүүдээс 3 дахин их байгааг олж хараад D=3C эсвэл С=D/3 томьёогоор холбогдож байна гэж дүгнэлт гаргана. - Сурагчдаар Ехеl программ ашиглан хүснэгтэд буй өгөгдлүүдийн дундаж олох томьёо эсвэл нийлбэр олох томьёог өөрсдөөр нь бичүүлж, дараа нь компьютерээр хариуг нь тулгахад сонирхолтой байдаг. - Хариу нь дандаа нэг ижил тоо гардаг томьёо бичээд сурагчдаар шалтгааныг нь олуулах даалгавар өгч болно. ЖИШЭЭ 6. г.м. ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 2. _Томьёо хэрэглэх_ Сурагчдаар математикийн болон бусад хичээлд хэрэглэгддэг, мэддэг томьёонуудыг нь хэлүүлж, самбарт бичээд аль нэг хэмжигдэхүүнийг олуулж болно. _БАГШИЙН АНХААРАХ ЗҮЙЛ. __Сурагчдын сайн мэддэг хоёр хэмжигдэхүүний холбоо хамаарлыг харуулсан томьёог хэрэглэх, эсвэл их нэгжийг багад, бага нэгжийг ихэд шилжүүлэх. Холбогдох томьёог тухайн өдрийн ханшаар өгөөд валют солилцох дасгал ажиллуулж болно. Төгрөгөөс рубльд, рублээс долларт, буцаагаад төгрөгт гэх мэт. Томьёонд утга орлуулахдаа үйлдлийн дарааллыг сэргээн сануулна. Дүрсийн талбай, периметр, гадаргуун талбай, эзлэхүүн олох томьёонуудыг дүрс ба биетүүд дээр хэмжилт хийлгэж, дараа нь утгыг тооцоолж олбол илүү үр өгөөжтэй._ _Проектор, компьютер,_ _Excel программ_ Сурах бичиг: “Математик VII”, Хуудас 21 - 22 7.5Д. Бүхэл коэфициенттэй алгебрийн илэрхийллийг хувиргах, хялбарчлах (Нэг гишүүнтээр олон гишүүнтийг үржүүлэх, нэг гишүүнтийг хаалтнаас гаргах) ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА1. _Нэг гишүүнтийг олон гишүүнтээр үржүүлэх_ ЖИШЭЭ 7. -10x3y2(2x2y-4xy) ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 2. _Нэг гишүүнтийг хаалтнаас гаргах_ ЖИШЭЭ 8. Ерөнхий үржигдэхүүнийг хаалтнаас гарга. _БАГШИЙН АНХААРАХ ЗҮЙЛ. ___ _Натурал илтгэгчтэй зэргийн чанаруудыг хэрэглэн нэг гишүүнтийг олон гишүүнтээр үржүүлэх болон үүний урвуу үйлдэл болох ерөнхий үржигдэхүүн хаалтнаас гаргах чадвар зэмшүүлэхэд анхаарна_ _Ахисан түвшний сурагчдад зориулсан нэмэлт даалгавар_ _ _ Сурах бичиг: “Математик VII”, Хуудас 22 – 23, 24__ 7.5Е. Шийд нь бүхэл тоо байх шугаман тэгшитгэл зохиох, бодох ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 1. _Тэнцэтгэлийн чанар хэрэглэн төрөл бүрийн шугаман тэгшитгэл бодох_ ЖИШЭЭ 9. Тэгшитгэл бод. ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 2. _Өгүүлбэртэй бодлогыг тэгшитгэл зохиож бодох, шийдийг шалгах_ ЖИШЭЭ 10. Тэгшитгэл зохиож бод. Эртний гайхамшигт математикч Диофантын булшин дээр ийм нэг бичээс байдаг гэнэ. “Жуулчаан! Энд Диофантын чандар бий. Түүний амьдралын үе хэчнээн урт байсныг тоо харуулна. Түүний амьдралын зургааны нэг нь хүүхэд ахуй сайхан цаг байлаа. Амьдралын арван хоёрны нэг нь өтгөн сахалд баригдсан үе байв. Амьдралынхаа долооны нэгийг гэрлэсэн боловч хүүхэдгүй өнгөрөөлөө. Таван жил өнгөрөхөд анхных нь сайхан хүү төрж түүнийг баярлууллаа. Харамсалтай нь тэр хүү газар дэлхий дээр эцгийнхээ насны талыг наслах хувь тавилантай байжээ. Хүүгээ алдсанаас хойш дөрвөн жил болоод гүн уйтгарт дарагдсан өвгөн ертөнцийн мөнх бусын хувирлыг үзүүллээ.” Диофант хэд насалсан бэ? ЖИШЭЭ 11. Хүснэгтийг ажиглаж тайлбарла. ӨГҮҮЛБЭР АЛГЕБРИЙН ХЭЛ ДЭЭР Худалдаачин хэдэн фунттэй байжээ. Тэр эхний сард 100 фунт зарцуулжээ. Үлдсэн мөнгөн дээрээ түүний гуравны нэгтэй тэнцэх ашиг олов. Дараа сард тэр бас 100 фунт зарцуулав. Ингээд тэр анх байснаасаа 1.2 дахин их фунттэй үлдэв. _БАГШИЙН АНХААРАХ ЗҮЙЛ. __7 дугаар ангид бүхэл коэффициенттэй, хаалт агуулсан ба агуулаагүй, хасах ба нэмэх тэмдэгтэй хаалт задлах, _ _ нь тэнцүүгийн нэг талд ба хоёр талд орших шугаман тэгшитгэлүүдийг тэнцэтгэлийн чанар ашиглаж бодох чадвартай болно._ Сурах бичиг: “Математик VII”, Хуудас 65 – 69, 71