Хичээлийн сэдэв: Харьцаа пропорц хэрэглэх Зорилго: - Тоо, хэмжээг харьцуулах, жишихэд энгийн аравтын бутархай ,процентийн харилцан хамаарлыг хэрэглэх , тоог өгсөн харьцаагаар хуваах Зорилт: .- Тоо, хэмжээг харьцуулах, жишихэд энгийн, аравтын бутархай, процентын харилцан хамаарлыг ашиглах -Ялгаатай нэгжээр илэрхийлэгдсэн харьцааг хялбарчлах, тоог өгсөн харьцаагаар хуваах № ХИЧЭЭЛИЙН ЭЛЕМЕНТ, ХУГАЦАА БАГШИЙН ДЭМЖЛЭГ СУРАГЧИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА ХАНДЛАГА АНХААРАХ ЗҮЙЛ, ТАЙЛБАР 1 Ангийн зохион байгуулалт (2 мин) Сурагчидтай мэндэлнэ. Хичээллэх үеийн дэгийг танилцуулж хичээлийн зорилгоо танилцуулна Багштай мэндэлнэ. Хичээлийн хэрэгслийн бэлдэж хичээлд бэлэн болгоно. 2 Сэдэлжүүлэх үе шат (8 мин) Бодлого №1 Ажлын хуудсас №1 ажиллах Бидний амьдралд харьцааны тухай ойлголт зайлшгүй гарч ирч байна. Ажлын хуудас №1 Сурагчид дэвтэр ном ширээнийхээ урт өргөнийг хэмжиж ялгаатай нэгжээр илэрхийлнэ. Урт өргөний харьцааг олно. 3 Мэдлэг олгох үе шат (30 мин) Тодорхойлолт: Хоёр тооны харьцааг гэж тэмдэглэнэ. Харьцаа нь хоёр тооны хамаарлыг харуулдаг.Харьцааны бичиглэлд орж байгаа нэг тоо нь нөгөө тооныхоо хэсэг процентоор илэрхийлэгдэж болно. · Тоо хэмжээг харьцуулах , жишихэд энгийн , аравтын бутархай процентийг хэрэглэх: ЖИШЭЭ БОДЛОГО №2 Санал асуулгад оролцсон эрэгтэй , эмэгтэй хүмүүсийн харьцаа 8:5 байсан бол энэ харьцааг өөрөөр яаж тайлбарлаж болох вэ? буюу эрэгтэйчүүд нь эмэгтэйчүүдээс 1,6 дахин олон бөгөөд эмэгтэйчүүдийн хэсэгтэй тэнцүү. Мөн =0.625 62.5% Эмэгтэйчүүд эрэгтэйчүүдийн 62,5% болж байна. БОДЛОГО №1 36%,0.3, тоонууд тэнцүү юу? · Харьцааг жишиж харьцуулах ЖИШЭЭ БОДЛОГО№3 a) 6 :18 ба1:3 b) 28:48 ба12:7 тэнцүү харьцаанууд болж чадахуу? 6:18=учир тэнцүү харьцаатай 28:48= тэнцүү харьцаатай биш. Ажлын хуудас № 2 ,3 хийгээрэй. Тэнцүү харьцаануудыг пропорц гэж нэрлэнэ. БОДЛОГО№2 a) 15:16 ба60:90 b) 18:49 ба54:147 эдгээр харьцаануудын аль нь пропорц үүсгэх вэ? · Ялгаатай нэгжээр илэрхийлэгдсэн харьцааг хялбарчлах ЖИШЭЭ БОДЛОГО№4 54:108 ба 54кг-ыг 500г-д хялбарчлах 54:108= учир 54:108=1:2 болно. 54кг=54000г 54000:500=учир 54000:500=108:1 болно. БОДЛОГО№3 48:240 , 18минутыг 1цагт харьцуулсан харьцааг ол. .Жишээ Бодлого №1 Бодолт 100:50 = 100:50 = 2:1 Бодлого №1 36%= 0.3== 30% учир тэнцэхгүй. БОДЛОГО№2 a) 15:16 ба60:90 b) 18:49 ба54:147 эдгээр харьцаануудын аль нь пропорц үүсгэх вэ? 60:90= , 15:16= эндээс пропорц үүсэхгүй 54:147== учир пропорц үүсгэхгүй. БОДЛОГО№3 48:240 , 18минутыг 1цагт харьцуулсан харьцааг ол. 48:240=учир 48:240=1:5 болно. 1 цагт 60 минут 18:60=учир 18:60=3:10 болно. БОДЛОГО№4 Гурвалжны өнцгүүд 2:3:4 харьцаатай бол өнцгүүдийн хэмжээг ол. Гурвалжны дотоод өнцгийн нийлбэр 180 учир 2x+3x+4x=9x 180:9x=20 =1x 2 4 Бататгал үе шат (40 мин) Бататгал дасгал Сурах бичиг№164 хуудас Дасгал № 5-7,9-12 Сурах бичиг 164 ДАСГАЛ №5 Бутархайг түүнтэй тэнцүү энгийн бутархай болон процентоор илэрхийлээрэй. a) b) c) d) ДАСГАЛ №6 Жимсний шүүс хийхэд алим ба нимбэг 3:5харьцаатай оржээ. Алим нь нимбэгний хэдэн процент болох вэ? 3:5= 60% болно. ДАСГАЛ №7 Харьцаануудыг хялбар хэлбэрт бичээрэй. a) 64:48=4:3 b) 35:75=7:15 c) 50минут :2цаг=50:120=5:12 ДАСГАЛ №9 Хэмжээг өгсөн харьцаагаар хуваагаарай. a) 2560мл-ийг 5:3 харьцаатай 5x+3x=8x; 2560/80=32; 32*5=160мл ; 32*3=96мл Сурах бичиг 164 ДАСГАЛ №5 Бутархайг түүнтэй тэнцүү энгийн бутархай болон процентоор илэрхийлээрэй. e) f) g) h) ДАСГАЛ №6 Жимсний шүүс хийхэд алим ба нимбэг 3:5харьцаатай оржээ. Алим нь нимбэгний хэдэн процент болох вэ? 3:5= 60% болно. ДАСГАЛ №7 Харьцаануудыг хялбар хэлбэрт бичээрэй. d) 64:48=4:3 e) 35:75=7:15 f) 50минут :2цаг=50:120=5:12 ДАСГАЛ №9 Хэмжээг өгсөн харьцаагаар хуваагаарай. b) 2560мл-ийг 5:3 харьцаатай 5x+3x=8x; 2560/80=32; 32*5=160мл ; 32*3=96мл 5 Дүгнэлт Сурагчид харьцаа ба пропорц хичээлийн дүгнэлтээ багаараа хамтарч хийнэ. Дүгнэлтийн хуудас Ажлын хуудас Дүгнэлт 1 2 3 Гэрийн даалгаварт Дасгал №13-15 Ажлын хуудас 1 - Ажлын хуудсас №1 I-р салаа 1. Математикийн сурах бичгээ урт өргөнийг хэмжиж - Уртыг дм-ээр - Өргөнийг см-ээр илэрхийлж бич 2. Номны урт өргөний харьцааг олж дүгнэлт бичээрэй. Ажлын хуудса №1 II-р салаа 1. Математикийн дэвтрээ урт өргөнийг хэмжиж - Уртыг мм-ээр - Өргөнийг см-ээр илэрхийлж бич Дэвтрийн урт өргөний харьцааг олж дүгнэлт бичэээрэй. Ажлын хуудса №1 III-р салаа 1.Ширээнийхээ урт өргөнийг хэмжиж - Уртыг дм-ээр - Өргөнийг м-ээр илэрхийлж бич Ширээний урт өргөний харьцааг олж дүгнэлт бичэээрэй. Ажлын хуудас №2 1. Дараах харьцаануудаас тэнцүү харьцааг олоорой. 4:5=5:4 2:5=12:30 3:2=4:6 18:32=32:18 19:4=19:4 4:27=8:54 13:8=1300:800 17:25=49:55 8:5=5:8 18:54=1:3 13:18=18:13 6:24=3:12 Ажлын хуудас№3 Дараах харьцаануудын зүй тогтол ажиглаж дүгнэлт бичэээрэй. Жич : (a ба d нь захын гишүүд ; b ба c нь дундах гишүүд) 2:5=12:30 4:2=16:8 2:5=8:20 Дүгнэлт: 