ХҮРЭХ ҮР ДҮН. Масштабыг ойлгох, тайлбарлах, газрын зураг ашиглан зай олох, масштабын үндсэн бодлогууд бодох, шууд ба урвуу пропорционал хамаарлын ялгааг ойлгох, хэрэглэх, асуудал шийдвэрлэх чадвартай болно. СУРАЛЦАХУЙН ЗОРИЛТ СУРАЛЦАХУЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА ХЭРЭГЛЭГДЭХҮҮН 8.4А. Масштабыг ойлгох, тайлбарлах, газрын зураг ашиглан зай олох, асуудал шийдвэрлэх ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 1. _Тоо, хэмжээнүүдийг харьцуулах, жиших_ ЖИШЭЭ 1. 8г анги нийт 42 сурагчидтай бөгөөд тэдний 24 нь охин байв. Охид ба хөвгүүдийн тоог хэрхэн жишиж болох вэ? а. Харьцаагаар 18 : 24 = 3 : 4 болно. Өөрөөр хэлбэл 3 хөвгүүн тутамд 4 охин ногдож байна. б. Энгийн бутархайгаар буюу хөвгүүд нь охидын хэсэг болж байна. в. Процентоор буюу охидын тоог 100% гэж үзвэл, хөвгүүдийн тоо нь охидын тооны 75% болж байна. ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 2. _Хоёр харьцааг жиших, харьцааг тайлбарлах _ЖИШЭЭ 2. Тэгш өнцөгт хэлбэртэй газрын урт нь 25 м, өргөн нь 15 м байв. Урт ба өргөнийг тус бүр 15 м-ээр ихэсгэхэд газрын харьцаа өөрчлөгдөх үү? 25 : 15 ба 40 : 30 харьцааг жиших, тайлбарлах, өөрөөр хэлбэл ба бутархайнуудыг жишнэ. ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 3. _Масштабын бодлогууд бодох_ а. Бодит хэмжээ ба газрын зураг дээрх хэмжээ өгөгдсөн үед масштабыг олох б: Бодит хэмжээ ба масштаб өгөгдсөн үед газрын зураг дээрх хэмжээг олох в. Масштаб ба газрын зураг дээрх хэмжээ өгөгдсөн үед бодит хэмжээг олох төрлийн бодлогууд бодно. ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 4. _Харьцаа, шууд пропорционал хамаарлын чанар хэрэглэн асуудал шийдвэрлэх_ ЖИШЭЭ 3. Машин 5 цагт 124 км явсан бол энэ хурдаар 7 цагт ямар зам туулах вэ? пропорцын нэг гишүүнийг олно. _БАГШИЙН АНХААРАХ ЗҮЙЛ__. Өмнөх ангиудад тоо, хэмжээг жишихэд энгийн, аравтын бутархай, процентийн харилцан хамаарлыг хэрэглэж чаддаг болсон, үүнийг сэргээн бататгаж, асуудал шийдвэрлэхэд анхаарна. Эдгээр суралцахуйн зорилтууд нь сурагчдын өмнөх ойлголтыг давтаж, харьцаа, пропорц оролцсон амьдрал ахуйн асуудал шийдвэрлэхэд чиглэгдэнэ._ _Төрөл бүрийн масшабтай зураг, план зураг_ _ _ _ _ _ _ _ _ Сурах бичиг: “Математик VIII” Хуудас 156 – 158, 173 - 174__ 8.4Б. Урвуу пропорционал хамаарлыг таних, шууд ба урвуу пропорционал хамаарлын ялгааг ойлгох, хэрэглэх, асуудал шийдвэрлэх ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 1. _Харьцаа оролцсон амьдрал ахуйн жишээнүүдийг авч үзэх _ЖИШЭЭ 4. Аав 3 хүүхдэдээ 30000 төгрөгийг 2 : 3 : 1 харьцаатай хувааж өгөв. Хүүхэд тус бүрт нийт мөнгөний хэдэн процент ногдсон бэ? Энэ ямар хамаарал вэ? Пропорционалийн коэффициент нь хэд вэ? x 1 2 3 y 5000 10000 15000 , , x нь 2 дахин, 3 дахин өсөхөд y нь хэрхэн өөрчлөгдөж байгаа талаар ярилцана. ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 2_.__ Урвуу пропорционал хамаарлын талаар ойлголттой болох _ЖИШЭЭ 5. Машин 60 км зайг 1 цаг, 2 цаг, 3 цаг, 4 цаг явахад тус бүр ямар хурдтай явах вэ? t 1 2 3 4 v 60 30 20 15 t × v = 60 буюу энэ тохиолдолд хугацаа ба хурдны үржвэр нь тогтмол байна. Хугацааны хэмжигдэхүүн 2 дахин, 3 дахин өсөхөд хурд хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг тогтооно. , -тогтмол тоо байх хамаарлыг урвуу пропорционал хамаарал гэдгийг гаргуулна. ЖИШЭЭ 6. Нэг ажлыг 2 хүн хамтран хийж 180000 төгрөгний ажлын хөлс авчээ. Нэг хүнд хэдэн төгрөг ногдсон бэ? Уг ажлыг 3 хүн, 4 хүн хамтарч хийвэл тус бүр ямар хөлс авах вэ? Энд хүний тоо нэмэгдэхэд хүн тус бүрт ногдох ажлын хөлс ихэсч байна уу, багасч байна уу? Хэрхэн өөрчлөгдөж байна. ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 3. _Урвуу пропорционал хамаарлыг олох_ ЖИШЭЭ 7. Хүснэгтээр өгсөн урвуу пропорционал хамаарлын хувьд бол хоосон нүдийг нөхөөрэй. _a_ 3 5 _b_ 3.6 1.8 1.2 _a, b_ ямар хамааралтай байна вэ? ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА 4. _Ш__ууд ба урвуу пропорционал хамаарлын ялгааг ойлгох, хэрэглэх, асуудал шийдвэрлэх_ Ахуй амьдралын жишээн дээр ярилцана. Үүнд: – Хурд нь тогтмол үед явсан замыг олох – Шатахуун зарцуулалтын тооцоолол хийх гэх мэт. ЖИШЭЭ 8. Тээврийн хэрэгслийн 100 км-т зарцуулах түлшний хэмжээг хүснэгтээр өгчээ. Машины төрөл Суудлын Гэр бүлийн Автобус Ачааны 100 км-т зарцуулах түлг/литр 12 15 18 24 а.240 л түлшээр тээврийн хэрэгсэл тус бүр хэдэн км зам туулах вэ? Энэ тохиолдоллд замыг ямар томьёогоор олох вэ? Хагийн бага ба хамгийн их зам туулж байгаа тээврийн хэрэгслийг ол. б. Тээврийн хэрэгсэл тус бүр 10 км, 25 км, 50 км, 75 км зайд ямар хэмжээний түлш зарцуулах вэ? Дээрх 2 тохиолдол тус бүр ямар хамаарлыг илэрхийлэх вэ? _БАГШИЙН АНХААРАХ ЗҮЙЛ__: Өмнөх ангиудад үзсэн шууд пропорционал хамаарлын талаар сэргээн бататгаж, үүн дээр суурилан урвуу пропорционал хамаарлын талаарх ойлголтыг шинээр өгнө. Шууд ба урвуу пропорционал хамаарлын ялгааг ойлгуулах нь чухал, өөрөөр хэлбэл шууд пропорционал хамаарлын хувьд хоёр хэмжигдэхүүний харьцаа буюу ногдвор нь тогтмол бөгөөд __ __ , x төд дахин өсөж байхад y мөн дагаад төд дахин өсдөг, харин урвуу пропорционал хамаарлын хувьд хоёр хэмжигдэхүүний үржвэр нь тогтмол бөгөөд __ __, x төд дахин өсөж байхад y нь төд дахин буурч_ _байна гэсэн дүгнэлтийг сурагчдаар гаргуулах, холбогдох асуудал шийдвэрлэхэд анхаарна._ _Урвуу пропорционал хамаарал оролцсон ахуй амьдралын жишээ_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ Сурах бичиг: “Математик VIII” Хуудас 158 - 160__ https://youtu.be/s-9Oxpxi4oA