ЗОРИЛГО ХХ зууны эхэн үеийн Монгол орон, 1911, 1921 оны хувьсгалууд, шалтгаан ба үр дагавар 1920-иод оны үеийн Монголын нийгэм-улс төрийн байдал, өөрчлөлтүүд, Оросын 1917 оны октябрийн хувьсгалыг Монголын болон дэлхийн түүхтэй холбогдуулан судлах, эх түүхээрээ бахархах, сургамж авахад оршино ЗОРИЛТ 9.2.а 9.2.б 9.2.в 9.2.г 9.2.д 9.2.е 9.2.ё 9.2.ж ГҮЙЦЭТГЭЛ: ХХ зууны эхэн үеийн Монгол орон, 1911 оны хувьсгалын шалтгаан, үр дагавар, түүхэн зүтгэлтэн, өөрчлөлт шинэчлэлүүд, дэлхийн I дайн ба Монгол, 1921 оны Монголын хувьсгал ба явуулсан арга хэмжээний тухай НӨХЦӨЛ: v С.Амарсанаа, О.Батсайхан нарын Түүх IX,УБ.,2016 v Монголын улсын түүх,УБ.,2013 v Монгол улсын түүх, УБ.,2017 v Presentation v Холбогдох зураг v Баримтат бичлэг ЯМАР ҮЙЛЭЭР: v Тайлбарлан таниулах v Эх сурвалж дээр ажиллах v Мэдээлэл цуглуулах v Дүгнэн тайлбарлах v Баримтат бичлэг үзүүлэх АГУУЛГА 1. ХХ зууны эхэн үеийн Монгол /1 цаг/ 2. 1911 оны Монголын үндэсний хувьсгал /2 цаг/ 3. Тусгаар тогтносон Монгол улс /МУ-ийн төрийн байгуулал /1 цаг/ 4. Монгол улсын нийгэм, эдийн засаг, соёл /2 цаг/ 5. Монголчуудаа нэгтгэхийн төлөөх тэмцэл /2 цаг/ 6. Дэлхийн I дайн ба Монгол улс /1 цаг/ 7. Орос улс дахь Октябрийн хувьсгал /1 цаг/ 8. Давтлага дүгнэлт хичээл /2 цаг/ Нийт 12 цаг ӨРГӨСГӨЛ: VIII ангид шинэ үеийн түүхийг үзсэн ба сүүл үед нь Манжийн төрийн тухай үзсэн. ХХ зууны түүх нь агуулгын хувьд өргөсгөл болж байгаа юм. АРГА ЗҮЙ Шинжлэн судлах, тайлбарлан таниулах г.м ХЭРЭГЛЭГДЭХҮҮН ü Түүх IX, С.Амарсанаа, О.Батсайхан нар, УБ., 2016 ü Монголын улсын түүх,УБ.,2013 ü Монгол улсын түүх, УБ.,2017 ü Холбогдох зураг ü Presentation ü Баримтат кино ҮНЭЛГЭЭ Шалгуурт суурилсан сорилоор үнэлнэ ҮЙЛИЙН ЧИГЛЭЛ: БАГШИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА СУРАГЧИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА СУРГАЛТЫН ӨМНӨХ v Нэгж хичээлийн хөтөлбөрийг бэлтгэх v Хичээл хоорондын болон сэдэв хоорондын уялдаа холбоог судлах v Үзүүлэн таниулах материал бэлдэх v Хичээлийн бэлтгэлийг бүрэн хангана. v Өмнөх хичээлийн даалгаврыг хийж гүйцэтгэнэ. v Судлах сэдвийн талаар баримжаа төсөөлөлтэй байна. СУРГАЛТЫН ЯВЦАД Сургалтын идэвхитэй аргуудыг хэрэглэж, сурагчдын үйл ажиллагааг чиглүүлэн зөвлөн тусална. Бүтээлч, сурагч төвтэй үйл ажиллагааг явуулна. Асуудал дэвшүүлж, задлан шинжилж, нэгтгэн дүгнэнэ. СУРГАЛТЫН ДАРААХ v Сэдвийн шалгалтын дүнд анализ хийн ололт болон дутагдалтай талыг тодорхойлно. v Дараагийн сэдэвт ашиглах оновчтой аргуудыг тодорхойлно. v Гэрийн даалгаврыг хийнэ. Шинэ мэдээ мэдээлэл олж, бүтээлийн сан хийнэ. Шалгалтын үнэлгээнд дүгнэлт хийн дутагдалтай зүйлээ дахин судална. ҮНЭЛГЭЭНИЙ ШАЛГУУР ЗОРИЛТ СУРАЛЦАХУЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА ШАЛГУУР 9.2. а ХХ зууны эхэн үеийн Монголын нөхцөл байдал, 1911 оны Монголын үндэсний хувьсгалын үр дүнг түүхийн баримтад тулгуурлан нэгтгэн дүгнэх, ач холбогдлыг тодорхойлох · ХХ зуун эхэн үеийн Монгол улс, 1911 оны Монголын үндэсний хувьсгалын учир шалтгаан, гадаад дотоод нөхцөл, үр дүн, ач холбогдлыг илрүүлэхүйц асуудал, таамаглал дэвшүүлэх, ингэхдээ дотоод хүчин зүйлс, нийгэм, эдийн засаг, хүмүүсийн аж байдал, ухамсар, манжийн шинэ засгийн бодлого, эсэргүүцэл, тэмцэл, гадаад хүчин зүйлс Орос Японы гэрээ, Хятaдын Синхайн хувьсгал зэргийг авч үзэх · Монголын үндэсний хувьсгалын үйл явцын талаар задлан шинжлэх төлөвлөлт хийх, шаардлагатай мэдээлэл цуглуулах · Богдын засгийн газрын бодлого, үйл ажиллагааны талаар цуглуулсан баримт эх сурвалжийг ялгах, ангилах, үнэлэлт дүгнэлт хийх, хэлэлцүүлэх зохион байгуулах · Олны өргөгдсөний оныг аргын тоололд шилжүүлэх бодлого бодох · Монголын тусгаар тогтнолын талаарх Япон, Хятад, Орос, АНУ-ын байр суурийн талаар асуудал, таамаглал дэвшүүлэх, баримт эх сурвалж ашиглан ярилцах, тайлбарлах · Тусгаар тогтнолоо бэхжүүлэх, хамгаалах, хүлээн зөвшөөрүүлэхийн төлөө тэмцэл · Энэ үеийн түүхэн хүмүүсийн тухайлан Богд хаан, болон бусад зүтгэлтэн нарын намтар, үйл ажиллагааг унших, сурвалжлах, тэдний байгуулсан гавъяа, үйл хэргийг сурталчлах, үг захиасыг бие биедээ болон бага ангийн сурагчдад таниулах, 1911 оны Монголын үндэсний хувьсгалын түүхийн ач холбогдол түүнд Богд хааны гүйцэтгэсэн үүрэг · 1911 оны Монголын үндэсний хувьсгалын учир шалтгаан, гадаад дотоод нөхцөл, үр дүн, ач холбогдлыг тайлбарлаж буй байдал · Манжийн шинэ засгийн бодлого, эсэргүүцэл, тэмцэл, гадаад хүчин зүйлс Орос Японы гэрээ, Хятадын Синхайн хувьсгал зэргийг тайлбарлаж буй байдал · Монголын үндэсний хувьсгалын үйл явцын талаар задлан шинжлэх төлөвлөлт хийх, шаардлагатай мэдээлэл цуглуулж буй байдал · Богдын засгийн газрын бодлого, үйл ажиллагааны талаар цуглуулсан баримт эх сурвалжийг ялгах, ангилах, үнэлэлт дүгнэлт өгч буй байдал · Олны өргөгдсөний оныг аргын тоололд шилжүүлэх бодлого бодож буй байдал · Монголын тусгаар тогтнолын талаарх Япон, Хятад, Орос, АНУ-ын байр суурийн талаар тайлбарлаж буй байдал · Тусгаар тогтнолоо бэхжүүлэх, хамгаалах, хүлээн зөвшөөрүүлэхийн төлөө тэмцлийн тухай гаргаж буй байдал · Богд хаан, болон бусад зүтгэлтнүүдийн нарын намтар, үйл ажиллагааг тайлбарлаж буй байдал · 1911 оны Монголын үндэсний хувьсгалын түүхийн ач холбогдол түүнд Богд хааны гүйцэтгэсэн үүргийг гаргаж буй байдал 9.2.б Монголын тусгаар тогтнолын түүх, тусгаар тогтнолын төлөө тууштай тэмцэгч түүхэн хүмүүсийн үйл хэрэг, түүхэнд зэлэх байр суурийг баримтад тулгуурлан үнэлэх, бахархах 9.2.в Дэлхийн 1-р дайны шалтаг, шалтгаан, гол үйл явдал, үр дагавар, сургамжийг шинжлэх, үнэлэх · Дэлхийн I дайнтай холбогдолтой баримт мэдээлэл цуглуулах, унших · Холбогдох баримтыг задлан шинжилж хэлэлцэх · Дэлхийн I дайны үеийн Монгол улсын эдийн засаг, улс төрийн байдлыг ярилцах, дүгнэх · Дайн түүхэнд ямар нөлөө үзүүлснийг ярилцах · Орос оронд болсон 1917 оны Октябрийн эргэлтийн талаар баримт мэдээлэл цуглуулах · “Хэзээ, хаана, яагаад” хэрхэн, юу, болов? Хэн, ямар, үүрэг, гүйцэтгэв? · В.И.Ленин, II Николай зэрэг түүхэн хүмүүсийн намтар, үйл ажиллагааг сурвалжлах, үйл хэргийг нь баримт ашиглан тодорхойлох, тайлбарлах · 1917 оны Октябрийн эргэлтийн Монгол болон дэлхий дахинд ямар нөлөө, сургамж үлдээснийг одоотой хэрхэн холбогдохыг хэлэлцэх · 1921 оны Монголын хувьсгалын талаар баримт мэдээлэл цуглуулах, энэ үйл явдлуудыг “түүхийн асуулт”-ын дагуу бүтээх дүгнэх, үнэлэх · Энэхүү түүхэн үйл явдалд тодорхой үүрэг гүйцэтгэсэн түүхэн зүтгэлтнүүдийн талаар тэдний үйл хэргийг хэлэлцэх · Ардын засгийн газраас авч хэрэгжүүлсэн зарим арга хэмжээнүүд тухайлбал: Тангаргийн гэрээ, засаг ба засаг бус ван гүнгүүдийн эрх хэмжээг халсан гэх мэт · 1921 оны Монголын хувьсгалын Монголын түүхэнд үзүүлсэн нөлөө, сургамж, мөн одоотой хэрхэн холбогдохыг хэлэлцэх · Түүхэн үйл явдлыг өөр өөр байр сууринаас тайлбарлаж байгааг ойлгон эргэцүүлэх · ХХ зууны монголчуудын аж амьдрал, ахуй байдалтай холбоотой баримт эрж хайх, цуглуулах, унших, зураглах, ХХ зууны эхэн болон ХХI зууны эхэн үеийн монголчуудын аж байдлын ялгаа, онцлогийг ярилцах, юу үргэлжилж юу өөрчлөгдсөнийг хэлэлцэх · Дэлхийн I дайны шалтгаан, үр дагаврыг гаргаж буй байдал · Орос оронд болсон 1917 оны Октябрийн эргэлтийн талаар тайлбарлаж буй байдал · “Хэзээ, хаана, яагаад” хэрхэн, юу, болов? Хэн, ямар, үүрэг, гүйцэтгэв? гэдгийг гаргаж ирж буй байдал · 1917 оны Октябрийн эргэлтийн Монгол болон дэлхий дахинд ямар нөлөө, сургамж үлдээснийг тайлбарлаж буй байдал · 1921 оны Монголын хувьсгалын үйл явдалд тодорхой үүрэг гүйцэтгэсэн түүхэн зүтгэлтнүүдийн талаар тайлбарлаж буй байдал · Ардын засгийн газраас авч хэрэгжүүлсэн зарим арга хэмжээнүүд тухайлбал: Тангаргийн гэрээ, засаг ба засаг бус ван гүнгүүдийн эрх хэмжээг халсан зэрэг үйл ажиллагаануудыг гаргаж буй байдал · 1921 оны Монголын хувьсгалын Монголын түүхэнд үзүүлсэн нөлөө, сургамжыг гаргаж буй байдал · ХХ зууны монголчуудын аж амьдрал, ахуй байдлыг гаргаж буй байдал · ХХ зууны эхэн болон ХХI зууны эхэн үеийн монголчуудын аж байдлын ялгаа, онцлогийг гаргаж буй байдал 9.2.г 1917 онд Орост болсон Октябрийн эргэлтийн үр дагавар, уг үйл явдлын Монголын болон дэлхийн түүхэнд үзүүлсэн нөлөөг дүгнэж, үнэлэх 9.2.д 1921 оны хувьсгалын шалтгаан, өрнөлийг дүрслэх, үр дагавар, сургамжийг тодорхойлох 9.2.е ХХ зууны эхэн үеийн монголчуудын аж байдлыг зураглах, түүхийн үеүдэд хүмүүсийн аж байдал хэрхэн өөрчлөгдөж буйг харьцуулах