 Иргэн - Төр хоёр бол улс орон хэмээх нэгэн цогц зүйлийг бүрдүүлэгч бөгөөд өөр хоорондоо эрх тэгш харилцаатай байна. Хүний эрх нь иргэн төр хоёрын хоорондын харилцаанд эрх, үүрэг байнга хамт яригддаг. Өөрөөр хэлбэл төр иргэнийхээ өмнө, иргэн нь төрийн өмнө хуулийн дагуу эрх эдэлж, үүрэг хүлээдэг. Хүний эрхийн олон улсын гэрээ, конвенц, үндэсний хууль тогтоомжид тусгалаа олж, баталгаажсан хүний эхийн зарчмуудтай холбогдуулан "Эрх эдлэгч", "Үүрэг хүлээгч" гэх ойлголтууд гарч ирдэг. ЭРХ ЭДЛЭГЧ – ХҮН Хүний эрх нь хүн бүрд төрж мэндлэхэд нь хамт заяадаг төрөлх чанар тул хүн бүр – эрх эдлэгч болно. Гэхдээ хүн бүр бусдын эрхийг хүндэтгэх үүрэг хүлээнэ. ҮҮРЭГ ХҮЛЭЭГЧ – ТӨР Төр нь хүн эрхээ эдлэх боломжийг бүрдүүлэх, бусдын эрх, эрх чөлөөг зөрчих явдалтай тэмцэх, хүний эрх зөрчигчдөд хариуцлага оногдуулах эрх хэмжээтэй тул төр – үүрэг хүлээгч болно. [kkk][kkk] Хүний эрхийн үндэсний тогтолцоонд хамрагдах байгууллагуудыг дараах байдлаар ангилан үздэг. Үүнд: * Төрийн байгууллагууд (төрийн ба нутгийн захиргааны байгууллагууд) * Хүний эрхийг хамгаалах үндэсний байгууллага * Иргэний нийгмийн байгууллагууд зэрэг болно. Иймд Засгийн газар, түүний дотор орон нутгийн засаг захиргааны байгууллагууд эдийн засаг, нийгэм, соёлын талаар бодлого боловсруулж, төсөв хөрөнгө хуваарилах замаар хүний эрхийн хэрэгжилтийг хангана. ХҮНИЙ ЭРХИЙН ТАЛААР ТӨРИЙН ХҮЛЭЭХ ҮҮРЭГ: * Хүндэтгэх үүрэг. Төр хүний эрхийг хүлээн зөвшөөрч, хууль тогтоомжоор баталгаажуулна. * Хангах үүрэг. Төрийн зүгээс сургууль, эмнэлгийг байгуулах зэргээр хүн бүр эрхээ эдлэх нөхцөл боломжийг бүрдүүлнэ * Ахиц дэвшил гаргах үүрэг. Хүний эрхийн талаарх ололт амжилтаа бататгаж, ямагт ахиц дэвшил гаргах * Хамгаалах үүрэг. Бусад хүн, байгууллагын зүгээс хүний эрхийг зөрчихөөс хамгаалах, эрх нь зөрчигдвөл сэргээн эдлүүлэх ТОХИОЛДОЛ ШИНЖЛЭЭРЭЙ. [rr] ОРОН НУТГИЙН ЗАХИРГАА ОРЧНЫ БОХИРДЛЫН ТАЛААР ЯМАР ҮҮРЭГ ХҮЛЭЭХ ВЭ? ТОХИОЛДОЛ 1. Иргэн Э нь 14 настай бөгөөд тэдний гэр Улаанбаатар хотын агаарын бохирдол хамгийн ихтэй гэр хороололд амьдардаг. Тэр энэ жилээс эхлэн бие нь өвдөх болсон тул эмчид үзүүлтэл уушгины багтраа хэмээх онош тавьжээ. Тэрээр байнга эмчийн хяналтад байж, үнэ ихтэй эмийг өндөр тунгаар уух болов. Өвлийн нэгэн өглөө агаарын бохирдлын индекс зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс дээш гарахад түүний бие эр муудаж, эмнэлэгт хэвтлээ * Агаарын бохирдлын шалтгаан болон хүүгийн бие өвдсөн учрыг тайлбарлана уу? * Уг тохиолдлоос цаашид урган гарах үр дагаврыг тодорхойлон хэлэлцээрэй. ЭРГЭЦҮҮЛЭН ХЭЛЭЛЦЭЭРЭЙ. * Агаар, хөрс, усны бохирдол хүний эрхийн зөрчил мөн үү? Танай орон нутагт ийм асуудал тохиолддог уу? * Хэрвээ мөн бол хүний эрхийн ямар зарчмыг хэрхэн зөрчиж байна вэ? * Агаар, хөрс, усны бохирдлыг бууруулах талаар танай орон нутгийн захиргаа юу хийж байна вэ? Орон нутгийн байгууллага бүрд жишээ гарган ярилцаарай. * Төрийн байгууллага, албан тушаалтанд хүний эрхийн зөрчлийн талаар гомдол мэдээлэл гаргах арга зам, ач холбогдлын талаар та юу мэдэх вэ?